Spis treści
99. urodziny Wandy Traczyk-Stawskiej. Ilu powstańców żyje?
Liczba żyjących uczestników Powstania Warszawskiego maleje w bardzo szybkim tempie. Jak poinformowało Radio Eska, według statystyk z lipca 2025 roku pozostało zaledwie 292 weteranów walk o stolicę z 1944 roku. Z tego powodu każda rocznica związana z bohaterami tamtych wydarzeń nabiera szczególnego znaczenia. Właśnie 7 kwietnia swoje 99. urodziny obchodzi Wanda Traczyk-Stawska, przypominając nam o niezwykłej odwadze swojego pokolenia.
Za tym pięknym jubileuszem stoi niesamowita historia żołnierza Armii Krajowej posługującego się pseudonimem „Pączek” oraz dzielnej członkini Szarych Szeregów. Warto przywołać najważniejsze wydarzenia kształtujące drogę życiową tej wybitnej i zasłużonej postaci.
14
Życiorys i powojenna działalność Wandy Traczyk-Stawskiej
Przyszła bohaterka przyszła na świat 7 kwietnia 1927 roku w stolicy. Przed wybuchem wojny mieszkała wraz z najbliższymi na mokotowskiej ulicy Dolnej. Chociaż w momencie rozpoczęcia wojny liczyła zaledwie 12 lat, szybko zaangażowała się w działalność niepodległościową. Od 1942 roku brała czynny udział w akcjach małego sabotażu organizowanych w ramach struktur Szarych Szeregów.
Nie opuściła swojego miasta podczas Powstania Warszawskiego i brała w nim aktywny udział, pełniąc funkcję strzelca oraz łączniczki. Przydzielono ją do Oddziałów Osłonowych Wojskowych Zakładów Wydawniczych podlegających Biuru Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Brała bezpośredni udział w ciężkich starciach na terenie Powiśla oraz Śródmieścia Południowego, broniąc między innymi warszawskiej elektrowni. Podczas zaciętych bojów, 6 września 1944 roku odniosła bardzo poważne rany.
Upadek powstania oznaczał dla niej pobyt w niemieckiej niewoli, z której wróciła do ojczyzny dopiero w 1947 roku. W nowej rzeczywistości ukończyła studia psychologiczne na Uniwersytecie Warszawskim. Zdecydowała się poświęcić zawodowo edukacji, podejmując zatrudnienie na Pradze w placówce dla dzieci specjalnej troski.
W 1951 roku stanęła na ślubnym kobiercu, z czasem została matką dwójki dzieci. W kolejnych dekadach jej rodzina powiększyła się jeszcze o czworo wnucząt oraz jednego prawnuka.
W czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Traczyk-Stawska nie zaprzestała pielęgnowania pamięci o historycznym zrywie z 1944 roku. Skupiła się na lokalizowaniu zapomnianych grobów powstańczych rozproszonych po całej stolicy oraz zainicjowała stałą opiekę nad cmentarzem Powstańców Warszawy. Jej wieloletni trud został uhonorowany licznymi odznaczeniami. Otrzymała między innymi Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski w 2009 roku, tytuł honorowej obywatelki Warszawy w roku 2017, a w 2021 wyróżniono ją tytułem Warszawianki Roku.
Wkroczenie w XXI wiek nie osłabiło jej społecznego zaangażowania. Uczestniczka powstania głośno wyrażała swoje stanowisko w ważnych sprawach społeczno-politycznych. Była znana z otwartej krytyki działań rządu Zjednoczonej Prawicy. W październiku 2020 roku oficjalnie poparła demonstracje wywołane wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji. W tym samym roku udzieliła również poparcia Rafałowi Trzaskowskiemu podczas wyborów prezydenckich.
W minionych miesiącach niemal stuletnia weteranka musiała jednak zawiesić swoją aktywność w przestrzeni publicznej. Związane jest to ze znacznym pogorszeniem jej kondycji zdrowotnej. Zgodnie z doniesieniami z 2023 roku, Wanda Traczyk-Stawska przebywa obecnie na stałe w bemowskim Domu Pomocy Społecznej „Kombatant”.
Dziś wszyscy przypominają jej ogromne zasługi dla kraju, celebrując 99. urodziny Wandy Traczyk-Stawskiej.
