Skąd wzięła się nazwa Łazienki Królewskie? Początki warszawskiego parku
Dla wielu współczesnych mieszkańców stolicy Łazienki Królewskie to przede wszystkim miejsce niedzielnych spacerów, słynnych koncertów pod pomnikiem Chopina i spotkań z oswojonymi wiewiórkami. Mało kto jednak pamięta, że historia tego terenu zaczęła się od średniowiecznego zwierzyńca, w którym polowali książęta. Prawdziwy przełom nastąpił dopiero w XVII wieku dzięki Stanisławowi Herakliuszowi Lubomirskiemu. To właśnie on zlecił budowę pawilonu łaźni, od którego cały kompleks wziął swoją popularną do dziś nazwę.
To jest podręcznik historii w formie parku. Mamy tu około 76 hektarów zieleni, prawie 5 hektarów wody i około 40 budynków. Początki sięgają średniowiecznego książęcego zwierzyńca myśliwskiego. [...] Przełom nastąpił w drugiej połowie XVII wieku, gdy Stanisław Herakliusz Lubomirski zlecił budowę ermitażu i pawilonu łaźni, od którego wzięła się nazwa całego zespołu - powiedział historyk w rozmowie z radiem Eska Warszawa.
Obecnie park to ogromny kompleks, w skład którego wchodzi około 40 budynków. Najważniejszym z nich jest Pałac na Wyspie, który powstał właśnie z przebudowy dawnego, barokowego pawilonu łaźni. Cały teren zajmuje blisko 5 hektarów wody, co nadaje rezydencji wyjątkowy charakter i sprawia, że jest to jedno z najbardziej malowniczych miejsc w Polsce.
Stanisław August Poniatowski i jego wizja parku. Jak powstał Pałac na Wyspie?
Prawdziwy rozkwit Łazienek nastąpił po 1764 roku, kiedy to teren ten kupił król Stanisław August Poniatowski. Monarcha szukał spokojnego miejsca na swoją prywatną rezydencję i od razu przystąpił do wielkich zmian. Prace były zakrojone na szeroką skalę: osuszano podmokłe grunty, wycinano stare olchy i planowano zupełnie nowy układ przestrzenny. Król zrezygnował z pomysłu przebudowy Zamku Ujazdowskiego na rzecz stworzenia nowoczesnego Parku Angielskiego w Łazienkach.
We wrześniu 1764 roku kupił Ujazdów ze Zwierzyńcem od Lubomirskich, szukając miejsca na prywatną rezydencję. Kazał osuszyć teren, wykarczować olchy, a w 1770 roku włączył prawie cały obszar w granice Warszawy. I wtedy zaczyna się wizja Parku Angielskiego. W 1774 roku porzucono pomysł przebudowy Zamku Ujazdowskiego i cała energia poszła w Łazienki. Powstał Biały Dom, przebudowano łaźnie na Pałac na Wyspie, wykopano dwa duże stawy, przy południowym zbudowano amfiteatr, a teatr działał też w Starej Pomarańczarni - wyjaśnił historyk.
W tym czasie powstały najważniejsze budowle, które podziwiamy do dziś. Król zadbał o to, by w parku znalazło się miejsce na kulturę i sztukę. Wybudowano Biały Dom, Amfiteatr nad południowym stawem oraz teatr w Starej Pomarańczarni. Król Stanisław August nie ograniczał się tylko do terenu obecnego parku, ale aktywnie kształtował okolicę, przyłączając między innymi Belweder, gdzie wkrótce ruszyła Królewska Fabryka Farfurów, czyli wyrobów z fajansu.
Czy Łazienki Królewskie były dostępne dla każdego? Życie w XVIII-wiecznej Warszawie
Choć Łazienki były prywatną rezydencją króla, nigdy nie stały się miejscem całkowicie odizolowanym od świata. Stanisław August Poniatowski mieszkał w Pałacu na Wyspie, jego rodzina zajmowała Biały Dom, a urzędnicy przebywali w Pałacu Myślewickim. Jednak park od samego początku był otwarty dla ludzi. Obok ważnych gości, takich jak dyplomaci czy uczeni, po alejkach spacerowali zwykli warszawiacy, co czyniło to miejsce centrum życia towarzyskiego stolicy już w XVIII wieku.
Król mieszkał w Pałacu na Wyspie, rodzina w Białym Domu. Urzędnicy w Pałacu Myślewickim, służba w Wielkiej Oficynie, a park był dostępny dla publiczności. Przyjmowano tu dyplomatów, uczonych, literatów, a obok toczyło się życie zwykłych warszawiaków - podkreślił ekspert.
Historyczne zmiany w Łazienkach wpłynęły również na kształt całej Warszawy. Król wymieniał grunty, takie jak jurydyki Mariensztat czy Stanisławów, na inne części miasta, aby spójnie połączyć rezydencję z resztą stolicy. Dzięki temu dzisiejszy spacer po Łazienkach Królewskich to nie tylko kontakt z naturą, ale prawdziwa podróż przez przemyślaną wizję urbanistyczną ostatniego polskiego monarchy. Do dziś park pozostaje jednym z niewielu miejsc, gdzie historia tak płynnie łączy się z codziennym życiem mieszkańców Warszawy.
