Półtonowa pokrywa z czasów przełomu wieków
Odkryty pod ziemią obiekt wyróżnia się niezwykłymi gabarytami. **Właz waży aż pół tony, ma ponad 30 centymetrów wysokości i 150 centymetrów szerokości**. Mimo upływu ponad stu lat oraz widocznych śladów rdzy, element zachował się w zaskakująco dobrym stanie. O ocaleniu zabytku poinformowano Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Podziemna komora, do której prowadził właz, w wyniku dawnych przekształceń miejskich została zasypana gruzem. Sam zabytkowy obiekt nie trafi jednak do magazynu. **Odnowiona pokrywa została obsadzona w nawierzchni powstającego Placu Młynarskiego**, gdzie będzie tworzyć plenerową pamiątkę dawnej inżynierii miejskiej.
Tajemnice ukryte pod nogami pieszych
Inwestycje realizowane w ramach projektu Nowe Centrum Warszawy regularnie przynoszą historyczne odkrycia. Stołeczne chodniki i ulice kryją wiele śladów z przeszłości, które łatwo przeoczyć podczas codziennych spacerów. Wśród miejskich ciekawostek warto wymienić:
- **oznaczony przebieg murów warszawskiego getta** na stołecznych trotuarach,
- **dawne koryto rzeki Żurawki**, która obecnie płynie podziemnymi kanałami w rejonie skrzyżowania Marszałkowskiej i Żurawiej,
- **zabytkowe stacje transformatorowe w formie kiosków**, które można zobaczyć przy ulicy Karowej oraz na zbiegu 11 Listopada i Konopackiej.
Podobne pokrywy podziemnych trafostacji z początków XX wieku można wypatrzeć również w innych popularnych punktach stolicy, między innymi **na Placu Zbawiciela oraz Placu Politechniki**.
Wielka historia warszawskiej elektryczności
Pierwszy projekt elektryfikacji stolicy opracował w 1898 roku William Heerlein Lindley, a **pod koniec 1904 roku uruchomiono centralną Elektrownię Warszawską na Powiślu**. Wraz z rozwojem sieci w mieście zaczęły powstawać setki stacji transformatorowych, w tym wyjątkowe komory podziemne z żelbetu.
Z czasem eksploatacja podziemnych trafostacji stała się nieopłacalna. Utrzymanie urządzeń elektrycznych w warunkach dużej wilgoci i opadów atmosferycznych wymagało skomplikowanych zabiegów, a dostęp do nich był utrudniony. Modernizacja miejskiego systemu energetycznego sprawiła, że stare rozwiązania stopniowo wycofywano. **Ostatnią stację oraz linię kablową starego typu wyłączono z użytku na początku 1997 roku**.
