Podczas przebudowy w centrum stolicy robotnicy natrafili na poruszający ślad z czasów wojny

2026-10-16 14:02

Trwająca przebudowa kwartału Złota i Zgoda w ramach projektu Nowe Centrum Warszawy po raz kolejny odsłoniła niezwykłe ślady z przeszłości stolicy. Podczas prac budowlanych w rejonie Domu pod Orłami oraz w okolicach Filharmonii Narodowej robotnicy i archeolodzy natrafili na dawne mogiły powstańcze, pozostałości osiemnastowiecznego szpitala oraz fundamenty przedwojennych kamienic. To wyjątkowa lekcja historii ukryta pod warszawskim brukiem.

Gmach Domu pod Orłami w Warszawie z rzeźbami ptaków na wieżach. O historii tego miejsca przeczytasz na Eska Warszawa.
Autor: Zarząd Dróg Miejskich/ Materiały prasowe

Zapomniany cmentarz w rejonie Domu pod Orłami

Jednym z najbardziej poruszających odkryć dokonanych podczas inwestycji było odnalezienie na placu przed Domem pod Orłami ludzkich szczątków. Miejsce to służyło jako tymczasowy cmentarz podczas oblężenia Warszawy w 1939 roku, a także w czasie Powstania Warszawskiego. W sierpniu 1944 roku chowano tam cywilne ofiary tragicznego bombardowania Filharmonii Warszawskiej.

Choć po wojnie przeprowadzono w tym rejonie ekshumacje, część mogił została przeoczona. Odnalezione szczątki były ułożone w uporządkowany sposób wraz z butelkami zawierającymi kartki z danymi zmarłych. Mimo zatarcia większości zapisów przez czas, odnalezione osoby doczekały się godnego pochówku i spoczęły w kwaterze numer 25 na Cmentarzu Powstańców Warszawy.

Osiemnastowieczny szpital i historia słynnego gmachu

Archeolodzy natrafili również na ślady dawnego Szpitala Generalnego Dzieciątka Jezus w ciągu ulicy Sienkiewicza. Placówka ta powstała w połowie XVIII wieku i była największym tego typu obiektem w mieście. W jej skład wchodziły między innymi teatr anatomiczny, prosektorium, kaplica oraz przyzakładowy cmentarz funkcjonujący do końca XVIII wieku.

Na przełomie XIX i XX wieku szpital przeniesiono na ulicę Lindleya, a na wyznaczonych działkach przy nowo powstałych ulicach wzniesiono reprezentacyjne budynki. W miejscu dawnej kaplicy i prosektorium w latach 1912-1917 powstał Dom pod Orłami, zaprojektowany przez Jana Heuricha młodszego. Słynny gmach zyskał swoją nazwę od charakterystycznych rzeźb orłów na wieżach autorstwa Zygmunta Otto. Miejsce to zasłynęło także w 1964 roku, gdy przed mieszczącą się tam placówką bankową doszło do jednego z największych napadów w historii PRL.

Kolejne wykopaliska w otoczeniu Filharmonii Narodowej

Odkrycia archeologiczne na kwartale Złota i Zgoda nie ograniczyły się jedynie do terenu przy Domu pod Orłami. W rejonie skrzyżowania ulic Sienkiewicza i Marszałkowskiej natrafiono na studzienkę starej stacji transformatorowej z około 1914 roku. Z kolei na Placu Młynarskiego odsłonięto fundamenty dawnych kamienic oraz przedmioty codziennego użytku.

Inwestycja w centrum miasta wkracza w kolejną fazę, a wykonane prace przynoszą widoczne efekty:

  • Odmienione ulice Złota i Zgoda zostały już oficjalnie otwarte dla ruchu.
  • Główny front robót przeniósł się obecnie w bezpośrednie otoczenie Filharmonii Narodowej.
  • Wszystkie odnalezione artefakty i obiekty historyczne zostały odpowiednio zabezpieczone i zbadane przez specjalistów.

Przebudowa tego rejonu Śródmieścia tworzy nową przestrzeń dla mieszkańców, zachowując jednocześnie pamięć o wielowarstwowej i trudnej historii Warszawy.

Dom pod Orłami – świadek tragicznej historii Warszawy. I miejsce z bogatą przeszłością - ZDM Warszawa
Autor: Zarząd Dróg Miejskich/ Materiały prasowe
Dom pod Orłami – świadek tragicznej historii Warszawy. I miejsce z bogatą przeszłością - ZDM Warszawa
Autor: Zarząd Dróg Miejskich/ Materiały prasowe
Dom pod Orłami – świadek tragicznej historii Warszawy. I miejsce z bogatą przeszłością - ZDM Warszawa
Autor: Zarząd Dróg Miejskich/ Materiały prasowe
Dom pod Orłami – świadek tragicznej historii Warszawy. I miejsce z bogatą przeszłością - ZDM Warszawa
Autor: Zarząd Dróg Miejskich/ Materiały prasowe

ROLKI