Zabytkowe wille gwiazd pod Warszawą. To miasto kryje niezwykłą historię

Od letniska do wyjątkowego osiedla willowego

Historia Milanówka jako popularnego miejsca wypoczynku i zamieszkania dla zamożnych mieszkańców Warszawy rozpoczęła się na przełomie XIX i XX wieku. Dzięki dogodnemu położeniu przy Drodze Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, po podziale gruntów, bogaci warszawiacy chętnie kupowali tu działki i budowali letnie rezydencje. Swoją niewielką, drewnianą willę postawił tu m.in. Bolesław Prus.

Z upływem czasu, zachwycający klimat i malownicze krajobrazy sprawiły, że wielu letników decydowało się na stałe zamieszkać w Milanówku. Ich letnie domy przekształcały się w eleganckie miejskie wille, często projektowane przez wybitnych architektów tamtych czasów. Twórcy ci, mający silne powiązania z elitą artystyczną i intelektualną, z przyjemnością realizowali projekty dla swoich przyjaciół.

Dzięki temu w Milanówku powstały niezwykłe dzieła architektury. Wśród nich znajduje się willa Jankota/Janrata (1926), zaprojektowana przez Bohdana Pniewskiego, jednego z czołowych architektów tamtej epoki, twórcy monumentalnych budowli w Warszawie. Innym przykładem jest willa Mironówka (1913), dzieło Czesława Przybylskiego (autora m.in. Domu bez kantów i przedwojennego dworca głównego w Warszawie) we współpracy ze Zdzisławem Kalinowskim.

W sumie, na przełomie XIX i XX wieku i w pierwszej połowie ubiegłego stulecia, w Milanówku wybudowano kilkaset willi i domów. Kilkadziesiąt z nich wpisano indywidualnie do rejestru zabytków, a 388 obiektów objęto ochroną jako zespół urbanistyczno-krajobrazowy.

Dziedzictwo Milanówka – jedwab i "Mały Londyn"

Nowsze dzieje Milanówka to nie tylko piękne wille. To miasto-ogród miało również swoją część przemysłową. W latach 20. XX wieku w Centralnej Doświadczalnej Stacji Jedwabniczej rozpoczęto produkcję jedwabiu, którą kontynuowano także po wojnie, w czasach PRL-u.

Podczas II wojny światowej Milanówek odegrał ważną rolę. W miejscowym kościele św. Jadwigi ukryto urnę z sercem Fryderyka Chopina, która wcześniej znajdowała się w warszawskim kościele Świętego Krzyża. Z kolei w trakcie Powstania Warszawskiego miasto zyskało miano "Małego Londynu", pełniąc funkcję tymczasowej siedziby głównych organów Polskiego Państwa Podziemnego.

Milanówek do dziś cieszy się ogromną popularnością. Nic więc dziwnego, że w tym malowniczym zakątku Mazowsza swoje domy posiadają znane osobistości, takie jak wybitna aktorka Krystyna Janda, ceniony komentator i dziennikarz sportowy Włodzimierz Szaranowicz, językoznawca Jerzy Bralczyk, pisarka Katarzyna Grochola czy aktorka Dorota Stalińska. W minionych latach mieszkali tu również literat Jarosław Marek Rymkiewicz, aktor Andrzej Zaorski oraz piosenkarka Edyta Górniak.